Column: De grenzen van de trainbaarheid

In mijn studententijd had ik een huisgenoot die graag vertelde over zijn keuring voor de toenmalige dienstplicht. Hij had zelf een behoorlijke lengte maar was net een paar centimeter te kort om zonder meer afgekeurd te worden voor de dienst.


Toen hij werd opgeroepen voor de keuring had hij bedacht om gedurende 3 weken in een soort stellage onder zijn oksels te gaan hangen met een behoorlijk maar houdbaar gewicht aan zijn benen. Daarnaast bracht hij de tijd tot de keuring zo veel mogelijk liggend door. Op de dag van de keuring had hij een vroeg keuringstijdstip bedongen en liet hij zich in een stationwagen liggend vervoeren. Hij werd vrijwel direct gemeten en bleek 2 cm te lang. Met een grote glimlach en het vrijstellingspapiertje verliet hij de kazerne om er nooit meer terug te keren.

Grenzen aan de trainbaarheid
Inmiddels is er sinds 1997 geen opkomstplicht meer zodat de huidige jeugd dit soort aanpassingen van het eigen lichaam niet meer nodig heeft. Het voorbeeld laat echter wel zien dat lichaamsfuncties en -eigenschappen trainbaar zijn. Er zijn weliswaar grenzen aan de trainbaarheid maar die liggen verder dan menigeen denkt.

Lenigheid van de hamstrings
In de huidige praktijk lopen regelmatig jonge sporters binnen die een sportgerelateerde opleiding gaan doen. Omdat voetbal populair is, komen uit deze groep veel voetballers voorbij. Vrijwel standaard vinden wij bij hen een tekort aan lenigheid van de hamstrings als we die testen volgens de Proef van Tomayer. Hierbij moet de sporter zonder de knieën te buigen, de grond voor de voeten aantikken met de vingertoppen. Vaak gehoord is het excuus dat hij dit ‘nooit heeft gekund’ of dat voetballers dit niet kunnen omdat ‘het bij de sport hoort’. En inderdaad: bij het voetbal worden de hamstrings veelvuldig gebruikt waardoor een natuurlijke tendens tot verkorting optreedt.

Cooling down
Het hoort echter niet zozeer bij de sport als wel bij de sportcultuur om dit ongewenste effect van het sporten niet te compenseren. Ooit wel eens een professioneel voetbalteam een cooling down zien doen? Cooling down en rekken zijn ‘not done’ in het voetbal. Ook deze vorm van training, het laten wennen aan het niet toedienen van prikkels, leidt tot een aanpassing van het lichaam: korte hamstrings.

Overbelastingsblessures
In de dagelijkse praktijk zijn sportartsen vaak bezig met lichaamsaanpassing door training. Veel sportblessures ontstaan door overbelasting, al dan niet chronisch van aard. Een springersknie (patellatendinopathie ofwel irritatie van aanhechting van de kniepees aan de knieschijf) is zo’n typische overbelastingsblessure.

Maar ook een spierscheuring of zelfs een scheur van de voorste kruisband kan als overbelasting gekenmerkt worden. Bij een spierscheur is de spierkracht op het moment van het ontstaan van de scheur kennelijk niet voldoende om de kracht op te vangen. Bij de voorste-kruisbandruptuur is sprake van een combinatie van verminderde coördinatie en onvoldoende kracht van de omliggende spieren.

Oefenen
In veel gevallen kan een oplossing gezocht worden in het oefenen van de juiste structuren. Recent onderzoek heeft zelfs aangetoond dat bij de revalidatie van een voorste-kruisbandruptuur, het effect van training van de omliggende spiermassa, in een groot aantal gevallen even groot is als operatieve vervanging van de gescheurde kruisband. Uit de voorbeelden hierboven blijkt dat conditie niet de enige basiseigenschap is die een sporter nodig heeft. Ook het trio kracht, lenigheid en coördinatie is van belang. En zoals conditie getraind kan worden, kunnen de andere basismotorische eigenschappen dat ook. Bij gebrek hieraan ligt het risico op een blessure op de loer.

Beperkingen
Kan dan alles getraind worden? En hoe zit het met die man van middelbare leeftijd die nooit met zijn handen bij de grond heeft gekund? Mijn standaard antwoord is dan dat die man nooit genoeg getraind heeft. Natuurlijk heeft iedereen zijn beperkingen in aanleg en talent en wordt met het vorderen van de leeftijd de trainbaarheid van het lichaam moeizamer. Naarmate de leeftijd hoger is moet meer moeite gedaan worden om hetzelfde of een beter resultaat te boeken.

Ondertraining
De sportarts is gespecialiseerd in het oplossen van lichamelijke problemen en blessures door het toepassen van training van het lichaam. Ook kan de sportarts goed inschatten wanneer trainbaarheid een onhaalbaar verhaal wordt of reeds is geworden. Dan hebben we het over overtraining. Daarover wellicht op een ander tijdstip meer. De meeste blessures vinden we echter in combinatie met ondertraining: een tekort aan kracht, lenigheid of coördinatie. Laat trainers en coaches ook daar eens aan denken als zij de conditie willen oppeppen door de sporters rondjes te laten rennen.

    Op de hoogte blijven? Meld je hier aan voor de nieuwsbrief!

    Partners

    SportStroom helpt clubs mede bij het financieren en de uitvoering van energiebesparende maatregelen. Maar ook bij het aanvragen van subsidies.De gemeente Zeewolde als oneerlijke concurrent en jachthaven exploitant